Айрат Хәйруллин:Без чимал һәм әзер продукция сыйфатына  контрольлек итү системасын булдырдык инде

Кичә Мәскүдә сөт җитештерүчеләр Милли берлегенең X юбилей съезды булып узды. Аграр мәсьәләләр буенча Дәүләт Думасы комитеты рәисе урынбасары, “Союзмолоко” Президенты Айрат Хәйруллин  доклад ясады һәм  тармакның мөһим мәсьәләләрен күтәрде. Спикер, союзның 2008 елда чималга сатып алу бәяләрен формалаштырганда  сөт эшкәртүчеләрнең башбаштаклыгына җавап итеп  төзелүен искә төшерде.

Ул чакта  авыл хуҗалыгы җитештерүчеләренең мәнфәгатьләрен исәпкә алмыйча бердәм позиция булдыру максатында  и

иң эре эшкәртүчеләрне  берләштергән бер генә берлек бар иде.

 Бүген безнең максат – мәнфәгатьләр балансын саклап калу.

 Әйтергә кирәк, бүген сөт җитештерүчеләрнең Милли берлеге илнең 70 проценттан артык сөтен җитештерүче һәм эшкәртүче авыл хуҗалыгы товар җитештерүчеләрен һәм шундый берләшмә әгъзаларын берләштерә.

 Берлек яшәү дәвереннән алып Россиянең  сөт производствосын үстерүгә зур һәм шактый өлеш кертте: нәселле сөт терлекчелегенең нәтиҗәлелеген күтәрү программасын, 2020 елга кадәр  сөт тармагын үстерү программасын эшләде,  аның аркасында секторга ярдәм итүнең яңа төрләре пәйда булды.   

 Берлек шулай ук базарда бәяләрнең үзгәреп торуын киметүнең базар механизмнары, шул исәптән  “бәяләр коридоры”, чи сөт җитештерүнең үзкыйммәте индексы, товар һәм сатып алу интервенцияләре инструментлары аша да эш алып барды.

 Айрат Хәйруллин, тармакны кече формаларны кертеп (алар базарда иң зәгыйфь булып кала) берләштерү «Союзмолоко» ның  элеккечә үк бурычы булып кала, дип ассызыклап үтте. Ул, сөтне кыйммәткәрәк сатарга һәм аны арзанракка сатып алырга теләүчеләрне бер берлеккә берләштерү җиңел бурыч булмады, дип билгеләп үтте. Һәр көнне берлекнең көндәлек эше мәнфәгатьләр балансында корыла.

• Без Россиядә һаман да  сатып алу бәяләренең даими төстә кими баруына каршы механизм эшли алмадык. Моннан бер ел элек бу мәйданчыкта без сезнең белән илгә Беларусь аша литрын 10-11 сум исәбеннән гаять күп күләмдә коры сөт кертү аркасында сөткә сатып алу бәяләренең кимүен тикшердек һәм барыбыз да моның өчен бик нык борчылдык. Нәтиҗәдә илдә җитештерелә торган  сөтнең сатып алу бәяләре 1 литр өчен 6-8 сумга кимеде,  ә сөтнең 40 процентын җитештерүче Идел буенда  кимү 1 литр өчен 8 сумга кадәр тәшкил итте. Бу хәтта җитештерүнең үзкыйммәтеннән дә түбәнрәк. Ил күләмендә сатып алу бәяләренең кимүе исәбенә генә дә сөт җитештерүчеләр 100-105 млрд. сум югалттылар, - дип басым ясап әйтте Айрат Хәйруллин.

Хәл җитештерүчыгымнарының шактый үсүе арасында кискенләште. Мәсәлән, нибары бер елда солярка 52 % ка, электр энергиясе 18% ка кыйммәтләнде, запас частьләр, терлек азыгы, медикаментлар бәясе артты.

• Сөт терлекчелегендә бәяләр диспаритеты нибары бер елда  130 млрд. сумга якын тәшкил итте, - дип белдерде Айрат Хәйруллин. – Шуңа да карамастан,  без Россиядә һаман да  сатып алу бәяләренең даими төстә кимүенә каршы һәм авыл хуҗалыгы товар җитештерүчеләребезнең  кимегән керемнәренә компенсация бирү механизмын эшли алмадык. Әлегә сөт җитештерүчеләребезгә  тотрыклы керем бирүне гарантияләүче механизм юк.

1 февральдән  сатып алу бәясе яңадан төште.  Ул яңгыраткан мәгълүматлар буенча узган ел азагында сатып алу бәяләре тигезләшә башлаган, 2019 елның гыйнвар  йомгаклары буенча алар шулай да чыгымнар арткан моннан ике ел электәге бер литрга 2 сум 47 тиенгә түбәнрәк булды.

Айрат Хәйруллин, 1 февральдән сөтнең 1 литр сатып алу бәясе яңадан  1 сум 61 гә кимеде,  дип билгеләп үтте. Мондый очракта сөт җитештерүчеләргә  нәрсә көтәргә мөмкин?  Мул сөт алу чоры – җәйгә кадәр ерак бит әле. Сөт җитештерүчеләргә очны-очка ничек ялгарга һәм үсеш буенча планнарны ничек төзергә? Аграр мәсьәләләр буенча Дәүләт Думасы комитеты рәисе урынбасары шундый проблемаларны күтәрде.