Халык санын алу турында
40 миллионга якын демографик вакыйгалар — туу һәм үлем, никах һәм аерылышулар, яңа яшәү урынына күчүләр бүгенге көнгә кадәр илебез тарихына кертелмәгән. Бүген Россия кемнән тора дигән сорауга киләсе елда беренче электрон халык санын алу җавап бирәчәк. Росстат мәгълүматларына караганда, Бөтенроссия масштабындагы вакыйгага 33 миллиард сум акча юнәлдереләчәк, аларның 7се планшетларга тотылачак.
Бу ун елга бер тапкыр була. Бик кыйммәт тора, ә тагын да күбрәк китерә. Россиядә 2020 ел исәбен алу башланганчы кире еллык хисап китте. Росстат яңа дизайнны тәкъдир итте һәм күп очракта переписьнең ничек булачагы турындагы яңа философияне тәкъдир итте. Ул һәрвакыт бик күп кәгазьләр белән үткәрелгән катгый чара булды. Хәзер барысы да башкача булачак - ачык төсләр, алар Россия табигатенең уникаль колоритын һәм аның барлык төрлелеген, технологик булуын символлаштыра.
Халык санын алуда беренче тапкыр Дәүләт хезмәтләре порталы аша онлайн катнашырга мөмкин булачак. Сораштыруны үткәрүчеләр дә цифрга күчәчәк.
"Бу беренче цифрлы һәм соңгы кәгазь язышу. Язучылар кәгазь анкеталар белән түгел, электрон планшетлар белән барачак, аларның цифрлы карталары булачак. Мәгълүмат шундук реаль вакыт режимында кертеләчәк, элеккеге кебек түгел", - дип шәрехләде Россия Дәүләт статистикасы федераль хезмәте җитәкчесе Павел Малков.
Исәпкә алуга кадәр төгәл бер ел, әмма Росстат хезмәткәрләрен урамнарда планшетлар белән хәзер үк очратырга мөмкин. Алар адресларны тикшерәләр, карталар, хәтта электрон булса да, еш кына ялгышалар.
Халык санын алудан соң ил үзен күрәчәк, һәм безнең күпме һәм нинди, кайда һәм нәрсә төзергә кирәк, кемгә һәм нәрсә белән ярдәм итәргә дигән сорауларга заманча җаваплар булачак. Бу реаль тормышның энциклопедиясе кебек. Бөтен дөньяда исәпкә алуны юкка гына үткәрмиләр. Кайбер илләрдә, мәсәлән, АКШта, катнашу мәҗбүри. Бездә ирекле - 19 гасырдан традиция. Беренче гомуми халык санын алу 1897 елда була. Ул вакыттагы сан алучының чын киндер сумкасы сакланган. Язучы-доброволец, счетчик Антон Павлович Чехов нәкъ менә шундый кеше булып йөрде. Ул сумка конструкциясенә бик каты әрләште - исәп алу кәгазьләре аңа тулысынча сыймады, кара савыты даими рәвештә коелды. Ләкин бу зур ил территориясендә гомуми халык санын алуны оештырганда очраган кыенлыкларның бик аз өлеше генә иде. Ул вакытта ерак араларны кичеп чыгарга, ә грамотага ия булган меңнәрчә исәпкә алучыларны эзләп табарга кирәк иде. Нәтиҗәдә башкарып чыктык. Бу исәпкә алу барышында патша Николай II "эшчәнлек төре" графасында атаклы "Рус җире хуҗасы" дип язган. Масштаблы хезмәтләр нәтиҗәсендә Россиядә гомумән 125 миллион 640 мең 21 кеше санаганнар, өстәвенә, беркем дә исәпкә ала алмаган 211 җан, тик алар ерак Чукоткада булган.
"211 кеше кученеп йөргәнен белә идек, әмма барып җитү мөмкин түгел иде. Дөресен генә әйтсәк тә, үзебез дә күрмәдек, шуңа күрә болай яздык", — дип уртаклашты Росстатның әйдәп баручы эксперты Андрей Астафьев.
Гаилә хәле турындагы сорауга җавап биргәндә, ир - атлар ешрак буйдак, ә хатын-кызлар кияүдә, диләр. Бу инде психология өлкәсендә. Икенче яктан, статистика азрак хаталарга юл куя. 2020 елда яңа санлы халык санын алу үткәргәннән соң, без үзебезне күпкә яхшырак беләчәкбез.