Зур Тигәнәледә яңа җәлеп итү урыны барлыкка килде- арт-киңлек «Имена Тиган» («Тигәнәле Исемнәре»).
Биредә авылның тарихы аның атаклы кешеләре исемнәрендә тупланган, ә заманча технологияләр бу кешеләр турында киләсе буыннарга сөйләргә ярдәм итә.
Мәйданчык 22 сентябрьдә тантаналы рәвештә ачылды. Анда авыл халкы, район кунаклары, предприятие һәм иҗтимагый оешмалар вәкилләре килгән иде. Проектның инициаторы-социаль эшмәкәр һәм хәйрияче, «Притяжение сердец» АКБО җитәкчесе Илзирә Вәлиәхмәтова.
Мәйданчыкның исеме очраклы гына сайланмаган. АРТ монда - «Татарстан шәҗәрәсе альманахы». Проект авторлары аның турында авылның үзенчәлекле елъязмасы буларак сөйлиләр, анда якташлар турындагы истәлек хәзерге иҗтимагый киңлекнең бер өлешенә әверелә.
Идея Илзирә Вәлиәхмәтованың абыйсы Рәлиф Кәрим улы Зарипов вафат булганнан соң туа. 2024 елның ноябрендә ул вафат булды. Зур Тигәнәлеләр өчен ул күп еллар дәвамында туган авылын үстерүдә булышкан кеше була: мәчет һәм музейны төзекләндерүдә катнаша, мәктәп һәм балалар бакчасына ярдәм итә, башка социаль мәсьәләләр белән шөгыльләнә.
Ул киткәч, Илзирә үз-үзенә сорау бирә: бу эшне кем дәвам итәр һәм авыл тарихын кем саклар.
Шулай итеп арт-мәйданчык идеясе туа. Башта Илзирә үзе аны ничек тормышка ашырырга икәнен белми. Ләкин акрынлап проект тирәсендә кешеләр берләшә башлый. Берәүләр техника, икенчеләре материаллар, финанслар, эш белән булыша.
Мәйданчыкта эшләр 2025 елның маенда башлана. Ул вакытта мәчет янындагы участокны чистарталар һәм булачак мәйдан өчен әзерлиләр. Беренче этапта ук проект хәтерне саклап кына калмыйча, очрашулар, бәйрәмнәр һәм мәдәни чаралар уздыру урыны буларак күзаллана.
«Тигәнәле исемнәре» нең үзәк өлеше авылның күренекле кешеләренә багышлана.
Биредә абыйлы-энеле Батталовлар — Абдулла, Мөбарәк һәм Салих хөрмәтенә арт-объектлар урнаштырылган. Абдулла Баттал «Идел-Урал» яшерен оешмасында катнаша, Мөбарәк — беренче татар гобоисты, ТАССРның атказанган артисты, Салих — язучы, шагыйрь, драматург һәм очучы.
Аерым объектлар Зур Тигәнәле туган якны өйрәнү музеена нигез салучы Даһия Хафизовага, «Разумовский» совхозының элеккеге җитәкчесе Җәүдәт Әхмәтҗановка һәм Рәлиф Зариповка багышланган.
Шул ук вакытта проектны төзүчеләр ассызыклый: исемлек төгәл түгел. «Тигәнәле исемнәре» сайтында акрынлап башка авыл кешеләре һәм кешеләре турында мәгълүмат җыярга планлаштыралар.
Арт-объектларда QR-кодлар урнаштырылган. Килүче аларны смартфон белән сканерлый һәм проект сайтына күчә ала, анда биографияләр, фотосурәтләр һәм башка материаллар җыелачак.
Илзирә Вәлиәхмәтова уйлавынча, сайт вакытлар узу белән Зур Тигәнәленең үзенчәлекле цифрлы архивына әверелергә тиеш.
Шулай итеп, мәйданчык хәтернең ике форматын тоташтыра — матди һәм цифрлы. Исемнәр таш һәм скульптураларда кала, ә җентекле тарихларны телефонда табарга мөмкин булачак.
Биредә балалар һәм өлкәннәр өчен авыл тарихы белән бәйле чаралар уздырырга, фильмнар һәм мультфильмнар күрсәтергә, очрашулар оештырырга планлаштыралар. Планда шулай ук теннис өстәле урнаштыру һәм территорияне алга таба төзекләндерү.
Ачылу Татарстан һәм Башкортстанның халык артисты Филүс Кахиров чыгышы белән тәмамланды. Кунаклар өчен шулай ук «Хыял» ансамбле «Матур булсын!» программасын әзерләгән иде.
Арт-мәйданчык бер кешенең шәхси соравы белән башланган, әмма акрынлап күпләрне берләштергән эш нәтиҗәсе булды.
Хәзер Зур Тигәнәлеләрнең яңа урыны бар, анда үткәннәрне искә төшереп кенә калмыйча, аның тарихын — инде киләсе буынга сөйләүне дәвам итәргә мөмкин.